1. Financiën

De provincie komt elk jaar met richtlijnen voor de begroting. Wij verwerken deze altijd in de begroting. Voor de helderheid nemen wij deze richtlijnen ook op in de begroting, alsmede de wijze waarop we deze hebben verwerkt in onze begroting.

1. Eigen bijdrage Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Het kabinet is van plan om voor een aantal voorzieningen binnen de Wmo 2015 een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Dat geldt voor de voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt. Het Rijk verwacht dat de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage de druk op het gebruik van Wmo-voorzieningen verlaagt. Daardoor zou de Wmo voor gemeenten langer betaalbaar blijven. Het kabinet heeft aangekondigd de ingangsdatum te verschuiven naar 1 januari 2027. Als gemeenten de verwachte inkomsten vanaf 2027 ramen, dient de hoogte van de opbrengsten goed onderbouwd te worden.
Wij hebben deze inkomsten niet meegenomen in de begroting, omdat de verwachte baten nog onvoldoende onderbouwd kunnen worden.

2. Verlengen richtlijn klimaatmiddelen

Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van de klimaat- en energieplannen. Het kabinet ondersteunt gemeenten hierbij met geld uit de CDOKE-regeling voor de jaren 2023 tot en met 2025.
De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft in maart 2024 een advies gegeven over het vervolg van deze middelen. Hierin benadrukt de ROB dat het van belang is dat gemeenten voor langere tijd zeker zijn van middelen. Het Rijk werkt aan een nieuwe regeling voor na 2025 en heeft hier al budget voor gereserveerd.
Omdat de verwachting is dat het Rijk ook na 2025 geld beschikbaar stelt, mogen we de middelen alvast opnemen in de begroting 2026 en het meerjarenperspectief 2027-2029. Zowel de baten als de aan de middelen verbonden lasten zijn evenals voorgaande jaren structureel meegenomen in de begroting.

3. Nieuwe richtlijn jeugdzorg voor (meerjaren)begroting 2026

In het algemeen geldt dat de inkomsten vanuit de algemene uitkering geraamd moeten worden op basis van de mei- of septembercirculaire. De algemene uitkering is naar aard structureel. Dit betekent dat de plussen (in 2026 en 2027) en de minnen in 2028 en 2029 ook structureel van aard zijn .
Ten aanzien van de minnen in 2028 en 2029, het Rijk neemt een financieel voorschot op nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen door een uitname uit het gemeentefonds voor sturen op trajectduur jeugdzorg en eigen bijdrage jeugdzorg.
Gemeenten kunnen beide posten budgettair-neutraal in hun begroting verwerken, bijvoorbeeld door hiervoor een stelpost op te nemen. Dit geldt op dit moment alleen voor de komende begroting 2026-2029.
Als toezichthouder vindt de provincie dit risicovol aangezien deze posten in principe nog onvoldoende uitgewerkt zijn en nog afhankelijk van nog vast te stellen wetgeving. Toch staat de provincie een budgettair neutrale verwerking toe omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt.
Verder wordt de besparingsopgave van de Hervormingsagenda geïndexeerd waardoor een hogere besparing (van landelijk € 507 miljoen) wordt verondersteld. Gemeenten moeten hiervoor zelf concrete maatregelen treffen om deze besparing te realiseren. De provincie stonden in eerdere begrotingsjaren geen stelpost toe voor de besparingen Hervormingsagenda. Voor de geïndexeerde besparingsopgave wordt eveneens geen stelpost toegestaan.
Recent heeft de VNG een begrotingsadvies voor de begroting 2026-2029 uitgebracht.
Als toezichthouder kan de provincie niet instemmen met het derde adviespunt om een algemene stelpost Van Ark (deskundigencommissie die kijkt naar compensatie jeugdzorgmiddelen) op te nemen die de baten en lasten voor jeugdzorg in 2028 en 2029 in balans brengt. De provincie vindt een dergelijke stelpost op dit moment onvoldoende onderbouwd en daarmee niet realistisch.
Wij hebben de door het Rijk geraamde eigen bijdrage en de sturing op trajectduur verwerkt in de begroting voor 2028 en 2029. We hebben geen stelpost opgenomen voor de indexatie van de Hervormingsagenda en de algemene stelpost Van Ark.

4. Specifieke uitkering opvang Oekraïners

Voor sommige taken ontvangen we een specifieke uitkering (SPUK). De kosten worden verantwoord via de SISA-bijlage. De afgelopen jaren mochten we eventuele overschotten voor het opvangen van Oekraïense vluchtelingen houden. De provincie is van mening dat het hier gaat om een tijdelijke taak. Dit betekent dat overschotten incidenteel naar aard zijn.
Wij ramen deze middelen (zowel de baten als de lasten) als incidenteel.

5. Bezuinigingen bij verbonden partijen

De begroting van een gemeenschappelijke regeling (GR) is leidend voor het toezicht door de provincie. Deze begroting is vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Dit betekent dat we alleen taakstellingen voor de GR’s mogen opnemen in de begroting of meerjarenraming als het algemeen bestuur hier een besluit over heeft genomen.
Wij hebben geen taakstellingen voor de GR’s opgenomen, die nog niet door de algemene besturen zijn genomen.

6. Motie onderuitputting

Onlangs is een motie in de Tweede Kamer aangenomen die de regering oproept om gemeenten de mogelijkheid te geven om te werken met een stelpost onderuitputting. De minister had deze motie in een kamerbrief ontraden omdat dit niet binnen de BBV-voorschriften past. Op dit moment is nog onvoldoende duidelijk hoe de minister opvolging gaat geven aan deze motie.
Wij hebben geen stelpost onderuitputting opgenomen in de begroting.

7. Raming BTW Compensatiefonds

Gemeenten kunnen in de ramingen in hun begroting en meerjarenraming rekening houden met de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (BCF). Omdat de hoogte van deze ruimte erg onzeker is, zijn in het verleden afspraken tussen de gezamenlijke toezichthouders en BZK gemaakt over wat een reële hoogte van deze ruimte is. Afgesproken is dat de meest recente gerealiseerde ruimte onder het BCF-plafond de maximaal toegestane ruimte is die gemeenten mogen ramen in hun begroting en meerjarenraming. Deze gerealiseerde ruimte wordt bekendgemaakt in de meicirculaire. Voor de raming in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 wordt dus de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond gebruikt van het jaar 2024.
Wij nemen de raming van de ruimte onder BCF-plafond nooit mee vanwege de te grote risicofactor.

Tabel richtlijnen